Όταν η βία βαφτίζεται «εκπαίδευση» | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η λέξη «εκπαίδευση» έχει χρησιμοποιηθεί κατά καιρούς για να δικαιολογήσει πολλά. Φωνές, βίαια τραβήγματα, πνίχτες, τιμωρία, πόνο. Σαν να αρκεί ένας πιο εύηχος όρος για να πάψει μια πράξη να είναι βίαιη. Στην υπόθεση της Θεσσαλονίκης, η συζήτηση επανέρχεται με τον πιο σκληρό τρόπο: πότε η «διαπαιδαγώγηση» μετατρέπεται σε κακοποίηση και γιατί η κοινωνία αργεί να την αναγνωρίσει ως τέτοια.

Το βασικό ζήτημα δεν είναι ονοματολογικό. Είναι ζήτημα ορίων, εξουσίας και ευθύνης. Όταν ένας ενήλικας ασκεί σωματική ή ψυχολογική βία σε ένα παιδί, το αποτέλεσμα δεν αλλάζει επειδή η πράξη περιγράφεται ως «πειθαρχία» ή «όρια». Η βία παραμένει βία, ανεξάρτητα από το λεξιλόγιο που τη συνοδεύει. Η επίκληση της «εκπαίδευσης» λειτουργεί συχνά ως ασπίδα: προστατεύει τον θύτη, αμβλύνει τις αντιδράσεις του περίγυρου και μεταθέτει την ευθύνη στο θύμα, που «προκάλεσε» ή «δεν υπάκουσε».

Η υπόθεση της Θεσσαλονίκης φέρνει στο προσκήνιο ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται: περιστατικά βίας σε σχολικούς ή οικογενειακούς χώρους αντιμετωπίζονται αρχικά ως μεμονωμένα, ως «υπερβολές» ή ως «κακές στιγμές». Όμως η έρευνα και η εμπειρία δείχνουν ότι η βία σπάνια είναι μεμονωμένη. Είναι συστημική όταν υπάρχει ανοχή, όταν δεν καταγγέλλεται, όταν οι θεσμοί καθυστερούν να παρέμβουν. Η σιωπή των γύρω, ο φόβος της στοχοποίησης και η έλλειψη σαφών πρωτοκόλλων προστασίας των παιδιών επιτρέπουν στη βία να συνεχίζεται και να αναπαράγεται.

Η συζήτηση πρέπει να μετατοπιστεί από το «τι έγινε» στο «γιατί συνέβη» και «τι κάνουμε για να μην ξανασυμβεί». Αυτό απαιτεί σαφείς ορισμούς της κακοποίησης, ανεξάρτητες αρχές ελέγχου, υποχρεωτική αναφορά περιστατικών και ψυχοκοινωνική υποστήριξη στα θύματα. Απαιτεί επίσης αλλαγή κουλτούρας: να σταματήσουμε να βαφτίζουμε τη βία «εκπαίδευση» και να αναγνωρίσουμε ότι η πραγματική εκπαίδευση σέβεται την αξιοπρέπεια και τα δικαιώματα του παιδιού.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η χρήση ευφημισμών όπως «εκπαίδευση» ή «πειθαρχία» δεν αλλάζει τη φύση μιας βίαιης πράξης.
• Η ανοχή του περίγυρου και η καθυστέρηση των θεσμών επιτρέπουν στη βία να επαναλαμβάνεται.
• Η προστασία των παιδιών απαιτεί σαφή πρωτόκολλα, υποχρεωτική αναφορά περιστατικών και ψυχοκοινωνική στήριξη.

Γιατί έχει σημασία: Γιατί κάθε φορά που η βία βαφτίζεται «εκπαίδευση», ένα παιδί μαθαίνει ότι ο πόνος είναι αποδεκτός, ότι η σιωπή είναι ασφάλεια και ότι οι ενήλικες δεν είναι πάντα προστάτες. Η κοινωνία που ανέχεται αυτή τη γλώσσα αναπαράγει τη βία στην επόμενη γενιά. Η αλλαγή ξεκινά από το ονοματίζουμε τα πράγματα με το όνομά τους.