ΗΠΑ και Ιράν σε νέα μετωπική: Απειλές για κυρώσεις σε τράπεζες, «δεν έχουν νόημα οι διαπραγματεύσεις» λέει ο Πεζεσκιάν

Lead: Σε τροχιά κλιμάκωσης βρίσκονται εκ νέου οι σχέσεις Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες απειλούν με δευτερογενείς κυρώσεις τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα παγκοσμίως που συναλλάσσονται με το Ιράν, την ώρα που ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διαμηνύει ότι οι διαπραγματεύσεις υπό καθεστώς πίεσης «δεν έχουν νόημα». Η αντιπαράθεση επιστρέφει στο προσκήνιο με όρους που θυμίζουν τις πιο τεταμένες φάσεις της τελευταίας δεκαετίας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος, η αμερικανική πλευρά προειδοποιεί τράπεζες και χρηματοπιστωτικούς ομίλους σε όλο τον κόσμο ότι κινδυνεύουν με κυρώσεις εφόσον διευκολύνουν συναλλαγές με ιρανικές οντότητες. Πρόκειται για στρατηγική «μέγιστης πίεσης» που επιχειρεί να αποκόψει την Τεχεράνη από το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα, πλήττοντας έμμεσα και τρίτες χώρες. Από την άλλη πλευρά, ο Πεζεσκιάν εμφανίζεται κατηγορηματικός: όσο διατηρούνται οι κυρώσεις και η στρατιωτική πίεση, οποιαδήποτε προσέγγιση θα ήταν προσχηματική. Η θέση αυτή αντανακλά τη βαθύτερη εκτίμηση της ιρανικής ηγεσίας ότι ο διάλογος χρησιμοποιείται ως εργαλείο εξαναγκασμού και όχι ως ειλικρινής αναζήτηση λύσης. Παράλληλα, η αμερικανική τακτική εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητά της, καθώς προηγούμενοι γύροι πίεσης δεν οδήγησαν σε ουσιαστική αλλαγή συμπεριφοράς, ενώ ενίσχυσαν τη στροφή της Τεχεράνης προς τη Μόσχα και το Πεκίνο. Οι Βρυξέλλες, που παρακολουθούν με ανησυχία τις εξελίξεις, καλούν σε αποκλιμάκωση, χωρίς ωστόσο να διαθέτουν ισχυρά μέσα πίεσης προς οποιαδήποτε πλευρά. Το κλίμα επιβαρύνει και τις ενεργειακές αγορές, με τον κίνδυνο διαταραχών στον εφοδιασμό να παραμένει ορατός, ειδικά σε περίπτωση περαιτέρω εμπλοκής στη στρατηγική περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι ΗΠΑ απειλούν με κυρώσεις τράπεζες τρίτων χωρών που συναλλάσσονται με το Ιράν, διευρύνοντας τον οικονομικό αποκλεισμό.
• Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν απορρίπτει διαπραγματεύσεις υπό κυρώσεις και στρατιωτική πίεση, χαρακτηρίζοντάς τες άνευ ουσίας.
• Η κλιμάκωση εντείνει την αστάθεια στις ενεργειακές αγορές και απομακρύνει την προοπτική επανέναρξης του διαλόγου.

Γιατί έχει σημασία: Η νέα αυτή μετωπική σύγκρουση δεν αφορά μόνο τις δύο χώρες. Καθορίζει την αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, επηρεάζει την παγκόσμια χρηματοπιστωτική σταθερότητα και δοκιμάζει τα όρια της διπλωματίας σε ένα περιβάλλον όπου οι κυρώσεις έχουν υποκαταστήσει τον διάλογο. Όσο οι δύο πλευρές επιμένουν σε ασύμβατες προϋποθέσεις, ο κίνδυνος λανθασμένης εκτίμησης και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης παραμένει υψηλός, με τις επιπτώσεις να γίνονται αισθητές πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.