Βρετανία: Αποσύρονται τα βιβλία της Σάλι Ρούνεϊ λόγω της υποστήριξής της στην Palestine Action – Πώς απαντά η συγγραφέας

Lead: Η απόφαση βρετανικών εκδοτικών οίκων και βιβλιοπωλείων να αποσύρουν ή να σταματήσουν την προώθηση βιβλίων της Σάλι Ρούνεϊ, με αφορμή τη δημόσια υποστήριξή της στην οργάνωση Palestine Action, πυροδοτεί νέο κύκλο αντιπαράθεσης γύρω από τα όρια της πολιτικής έκφρασης, της λογοτεχνικής ελευθερίας και της αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας στη Βρετανία.

Η υπόθεση δεν αφορά απλώς μια συγγραφέα που εξέφρασε πολιτική θέση. Αγγίζει τον πυρήνα της σχέσης ανάμεσα στην εμπορική λογοκρισία και στο κρατικό πλαίσιο ασφαλείας. Η Palestine Action απαγορεύτηκε τον Ιούλιο του 2025 βάσει αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε δημόσια έκφραση υποστήριξης προς αυτήν μπορεί να ερμηνευθεί ως παράβαση. Οι εκδοτικοί όμιλοι, φοβούμενοι νομικές συνέπειες αλλά και αντιδράσεις, επέλεξαν την οδό της αποστασιοποίησης: αποσύρουν διαφημίσεις, παγώνουν συνεργασίες ή περιορίζουν τη διανομή των βιβλίων της Ρούνεϊ. Πρόκειται για μια μορφή προληπτικής συμμόρφωσης, η οποία όμως στην πράξη λειτουργεί ως de facto λογοκρισία. Η ίδια η συγγραφέας απάντησε με δηλώσεις που τονίζουν ότι η τέχνη δεν μπορεί να διαχωριστεί από την πολιτική συνείδηση του δημιουργού, και ότι ο φόβος των εκδοτών συνιστά υποχώρηση απέναντι σε ένα καθεστώς σιωπής. Το ζήτημα περιπλέκεται από το γεγονός ότι η βρετανική νομοθεσία κατά της τρομοκρατίας έχει δεχθεί κριτική εδώ και χρόνια για την υπερβολική ευρύτητά της, επιτρέποντας την ποινικοποίηση ακόμη και ειρηνικών διαδηλώσεων ή συμβολικών πράξεων αλληλεγγύης. Σε αυτό το πλαίσιο, η απόσυρση των βιβλίων δεν είναι μια μεμονωμένη εμπορική απόφαση, αλλά δείγμα ενός ευρύτερου φαινομένου: της αυτολογοκρισίας που διαχέεται στον πολιτισμό όταν το νομικό ρίσκο γίνεται δυσανάλογο με το όφελος της ελεύθερης έκφρασης. Παράλληλα, εγείρονται ερωτήματα για την ευθύνη των εκδοτών, οι οποίοι καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα στην προστασία των συμφερόντων τους και στην προάσπιση της λογοτεχνικής πολυφωνίας. Η περίπτωση της Ρούνεϊ, γνωστής για τα μυθιστορήματά της με έντονο κοινωνικό και πολιτικό πρόσημο, καθιστά τη σύγκρουση ακόμη πιο εμφανή: το έργο της μιλά για αποκλεισμούς και ανισότητες, ενώ τώρα η ίδια βιώνει έναν αποκλεισμό από τα ράφια των βιβλιοπωλείων λόγω πολιτικής στάσης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Palestine Action απαγορεύτηκε τον Ιούλιο του 2025 βάσει αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, καθιστώντας την ανοιχτή υποστήριξη προς αυτήν νομικά επισφαλή.
• Η απόσυρση βιβλίων και η διακοπή προώθησης αποτελούν μορφή εμπορικής πίεσης που λειτουργεί ως άτυπη λογοκρισία, ανεξάρτητα από δικαστική απόφαση.
• Η Σάλι Ρούνεϊ απάντησε υπερασπιζόμενη την πολιτική διάσταση της τέχνης, ενώ το περιστατικό εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για την αυτολογοκρισία στη βρετανική πολιτιστική βιομηχανία.

Γιατί έχει σημασία: Η υπόθεση αυτή υπερβαίνει τα όρια μιας μεμονωμένης διαμάχης. Αποτελεί προειδοποιητικό σήμα για το πώς οι αντιτρομοκρατικές νομοθεσίες μπορούν να μετατραπούν σε εργαλεία έμμεσου περιορισμού της τέχνης και της δημόσιας σκέψης. Αν οι εκδότες υποχωρούν προληπτικά μπροστά σε ένα αμφιλεγόμενο νομικό πλαίσιο, τότε το τίμημα δεν το πληρώνει μόνο μια συγγραφέας, αλλά ολόκληρο το οικοσύστημα της ελεύθερης έκφρασης. Η απάντηση της Ρούνεϊ υπενθυμίζει ότι η λογοτεχνία δεν είναι ουδέτερη ούτε απολιτική, και ότι η σιωπή των εκδοτών μπορεί να είναι πιο ηχηρή από οποιαδήποτε απαγόρευση.