Κάγια Κάλας σε Φιντάν: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών

Lead: Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Κάγια Κάλας, έθεσε ευθέως το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου κατά τη συνάντησή της με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, υπογραμμίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί τη διάθεση των Βρυξελλών να τηρήσουν σκληρή στάση απέναντι σε μια συμφωνία που αμφισβητεί ευρωπαϊκά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που υπεγράφη το 2019 μεταξύ της Άγκυρας και της κυβέρνησης εθνικής ενότητας της Τρίπολης, οριοθετεί θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας τα δικαιώματα της Ελλάδας, της Κύπρου και της Αιγύπτου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε από την αρχή χαρακτηρίσει τη συμφωνία νομικά αβάσιμη, καθώς αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο της θάλασσας και συγκεκριμένα στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών. Η παρέμβαση της Κάγια Κάλας στη συνάντηση με τον κ. Φιντάν δεν αποτελεί απλή διπλωματική ευγένεια, αλλά στοχευμένη υπενθύμιση ότι η ΕΕ δεν πρόκειται να αποδεχθεί τετελεσμένα που υπονομεύουν την κυριαρχία κρατών-μελών της. Παράλληλα, το χρονικό σημείο της τοποθέτησης είναι ιδιαίτερα σημαντικό: η Άγκυρα επιχειρεί το τελευταίο διάστημα να επαναφέρει στο προσκήνιο τη συμφωνία, επιδιώκοντας να την παρουσιάσει ως βάση για ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία. Η ΕΕ, ωστόσο, διαμηνύει ότι οποιαδήποτε πρόοδος στις ευρωτουρκικές σχέσεις δεν μπορεί να νοείται χωρίς σεβασμό του διεθνούς δικαίου και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών. Το ζήτημα αποκτά πρόσθετο βάρος καθώς συνδέεται με την ευρύτερη γεωπολιτική αναταραχή στην περιοχή και τις ενεργειακές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Κάγια Κάλας έθεσε το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου απευθείας στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, καταδεικνύοντας ότι η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.
• Η συμφωνία του 2019 έχει χαρακτηριστεί από την ΕΕ και την Ελλάδα ως νομικά ανίσχυρη, καθώς παραβιάζει το δίκαιο της θάλασσας και τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.
• Η Άγκυρα επιχειρεί να αναβιώσει τη συμφωνία σε μια περίοδο που επιδιώκει επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες, γεγονός που καθιστά την ευρωπαϊκή στάση καθοριστική.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση της ύπατης εκπροσώπου της ΕΕ αποτυπώνει μια σαφή γραμμή: η Ένωση δεν πρόκειται να ανεχθεί μονομερείς ενέργειες που αμφισβητούν την κυριαρχία των κρατών-μελών της. Σε μια συγκυρία όπου οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν εύθραυστες, η σαφής αυτή προειδοποίηση προς την Άγκυρα λειτουργεί ως ανάχωμα σε αναθεωρητικές επιδιώξεις και ως υπενθύμιση ότι η περιφερειακή σταθερότητα προϋποθέτει σεβασμό του διεθνούς δικαίου.