Οι Βρυξέλλες αποφασίζουν ριζική αναδιάρθρωση στην εποπτεία των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών – Η εξαίρεση της Deutsche Börse προκαλεί οργή

Lead: Σε μια απόφαση που αναμένεται να αναδιαμορφώσει το τοπίο της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής εποπτείας, οι Βρυξέλλες προχωρούν σε ριζική συγκέντρωση της εποπτείας των μεγάλων χρηματιστηρίων και των κεντρικών αντισυμβαλλομένων (γραφείων συμψηφισμού) σε ενωσιακό επίπεδο. Ωστόσο, η εξαίρεση που φέρεται να εξασφάλισε η Deutsche Börse έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, με πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να κάνουν λόγο για αθέμιτη μεταχείριση και υπονόμευση της ενιαίας αγοράς.

Η μεταρρύθμιση, που συμφωνήθηκε κατ’ αρχήν την περασμένη εβδομάδα, μεταφέρει την αρμοδιότητα εποπτείας από τις εθνικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA). Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μεταβίβαση εξουσιών στον τομέα των κεφαλαιαγορών από τη σύσταση της τραπεζικής ένωσης. Στόχος είναι η εναρμόνιση των κανόνων, η μείωση του κατακερματισμού και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε περιόδους κρίσης. Ωστόσο, η εξαίρεση της γερμανικής χρηματιστηριακής αρχής, όπως αποκαλύπτεται, δημιουργεί ένα διττό καθεστώς: η Deutsche Börse θα συνεχίσει να εποπτεύεται σε μεγάλο βαθμό από την τοπική αρχή, ενώ ανταγωνιστές όπως το Euronext, το LSEG και τα ιταλικά, ισπανικά και σκανδιναβικά χρηματιστήρια θα περάσουν υπό τον άμεσο έλεγχο των Βρυξελλών.

Η εξέλιξη αυτή δεν είναι απλώς τεχνική. Αγγίζει την καρδιά της ισορροπίας δυνάμεων μεταξύ των κρατών-μελών και της Ένωσης. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η εξαίρεση νοθεύει τον ανταγωνισμό, καθώς η Deutsche Börse αποκτά στρατηγικό πλεονέκτημα, διατηρώντας παράλληλα πρόσβαση στις αποφάσεις της ESMA. Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές της συμφωνίας τονίζουν ότι χωρίς αυτή την εξαίρεση η μεταρρύθμιση θα είχε ναυαγήσει, δεδομένης της ισχυρής αντίστασης του γερμανικού χρηματοπιστωτικού τομέα. Πρόκειται, λένε, για έναν πολιτικό συμβιβασμό που διασφαλίζει την πρόοδο, έστω και ατελή.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο. Τα γραφεία συμψηφισμού και τα χρηματιστήρια αποτελούν κρίσιμες υποδομές για τη σταθερότητα της αγοράς. Η συγκέντρωση της εποπτείας μπορεί να επιταχύνει την εποπτική αντίδραση σε κρίσεις, αλλά εγείρει ερωτήματα για τη λογοδοσία και την πολιτική ουδετερότητα. Εάν η εξαίρεση της Deutsche Börse εδραιωθεί, άλλες χώρες ενδέχεται να ζητήσουν ανάλογες παρεκκλίσεις, αποδυναμώνοντας το εγχείρημα της ενιαίας εποπτείας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η ESMA αναλαμβάνει την άμεση εποπτεία των μεγάλων χρηματιστηρίων και των κεντρικών αντισυμβαλλομένων, με εξαίρεση τη Deutsche Börse.
• Η εξαίρεση προκαλεί αντιδράσεις από άλλα κράτη-μέλη και φορείς της αγοράς, που κάνουν λόγο για στρέβλωση του ανταγωνισμού.
• Η μεταρρύθμιση αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας για ενοποίηση της ένωσης κεφαλαιαγορών (CMU) και ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ.

Γιατί έχει σημασία: Η απόφαση αυτή θα καθορίσει αν η Ευρώπη μπορεί να μιλά με μία φωνή στις χρηματοπιστωτικές αγορές ή αν θα παραμείνει όμηρος εθνικών συμφερόντων. Η εξαίρεση της Deutsche Börse υπονομεύει την αξιοπιστία της μεταρρύθμισης και θέτει εν αμφιβόλω την πολιτική βούληση για πραγματική ενοποίηση. Σε μια εποχή που η ΕΕ επιδιώκει στρατηγική αυτονομία απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα, το μήνυμα που στέλνει είναι αντιφατικό: ισχυρή εποπτεία, αλλά με αστερίσκους. Οι αγορές θα κρίνουν, και οι πολίτες θα πρέπει να παρακολουθήσουν στενά ποιος πραγματικά ωφελείται.