ΕΕ: «Συμμαχία» ασφάλισης για τις κλιματικές καταστροφές – Μόλις 1 στις 4 ζημιές καλύπτεται σήμερα

Lead: Μια ευρωπαϊκή «συμμαχία κλιματικής ασφάλισης» προανήγγειλε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε μια προσπάθεια να γεφυρωθεί ένα χρηματοδοτικό κενό που διευρύνεται κάθε χρόνο: σήμερα μόλις το 25% των ζημιών από κλιματικές καταστροφές καλύπτεται από ασφαλιστήρια συμβόλαια, αφήνοντας το υπόλοιπο 75% να επιβαρύνει κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά.

Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια συγκυρία όπου τα ακραία καιρικά φαινόμενα – από τις πλημμύρες στη Βαλένθια μέχρι τις πυρκαγιές στη Μεσόγειο – έχουν μετατρέψει την κλιματική ασφάλιση από τεχνικό ζήτημα σε κεντρικό πολιτικό και οικονομικό διακύβευμα. Το μοντέλο που εξετάζει η Κομισιόν προσομοιάζει με «συμμαχία» δημόσιου και ιδιωτικού τομέα: τα κράτη θα λειτουργούν ως εγγυητές τελευταίου καταφυγίου για ακραίες ζημιές, ενώ οι ασφαλιστικές θα αναλαμβάνουν το εμπορικό κομμάτι του κινδύνου. Στόχος είναι να μειωθεί το λεγόμενο «προστατευτικό κενό» (protection gap), που στην Ευρώπη υπολογίζεται σε δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ποσοτικό αλλά και γεωγραφικό. Στη Βόρεια και Δυτική Ευρώπη η ασφαλιστική κάλυψη φτάνει ή και ξεπερνά το 50% σε ορισμένες κατηγορίες ζημιών, ενώ στη Νότια και Ανατολική Ευρώπη – όπου οι κλιματικοί κίνδυνοι εντείνονται ταχύτερα – το ποσοστό υποχωρεί δραστικά. Η Ελλάδα, με εκτεταμένες ακτογραμμές, πυρόπληκτες περιοχές και αυξημένη έκθεση σε ξηρασία, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της ανισορροπίας. Παράλληλα, οι ασφαλιστές διστάζουν να αναλάβουν κινδύνους σε περιοχές όπου η συχνότητα των καταστροφών καθιστά τα ασφάλιστρα μη βιώσιμα για τους πολίτες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Σήμερα μόνο το 25% των ζημιών από κλιματικές καταστροφές στην ΕΕ καλύπτεται ασφαλιστικά, με το υπόλοιπο να μετακυλίεται στους φορολογούμενους.
• Η «συμμαχία» προβλέπει συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, με τα κράτη να λειτουργούν ως εγγυητές για ακραία συμβάντα.
• Οι μεγαλύτερες ανισότητες κάλυψης εντοπίζονται στη Νότια και Ανατολική Ευρώπη, όπου οι κλιματικοί κίνδυνοι αυξάνονται ταχύτερα.

Γιατί έχει σημασία: Η πρόταση της φον ντερ Λάιεν δεν αφορά απλώς τεχνικές λεπτομέρειες της ασφαλιστικής αγοράς. Αγγίζει τον πυρήνα της δημοσιονομικής σταθερότητας και της κοινωνικής συνοχής: όσο το προστατευτικό κενό παραμένει ανοιχτό, τόσο περισσότερο οι κρατικοί προϋπολογισμοί – και τελικά οι πολίτες – θα πληρώνουν το κόστος της κλιματικής κρίσης. Αν η «συμμαχία» σχεδιαστεί σωστά, μπορεί να μετατρέψει την ασφάλιση από προνόμιο λίγων σε εργαλείο ανθεκτικότητας για όλους. Αν αποτύχει, το κενό θα συνεχίσει να μεγαλώνει μαζί με τη θερμοκρασία του πλανήτη.