Θυρίδες: Το «φετίχ» της Αριστεράς που αντέχει 11 χρόνια | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Έντεκα χρόνια μετά την επιβολή των capital controls και την «καταδίκη» τους ως σύμβολο φοροδιαφυγής και παραοικονομίας, οι τραπεζικές θυρίδες επιστρέφουν δυναμικά στο προσκήνιο. Η πρόσφατη αναφορά του εκπροσώπου Τύπου της ΕΛΑΣ, Γιώργου Παππά, σε έρευνες για θυρίδες υπόπτων για οικονομικά εγκλήματα, δεν άνοιξε απλώς ένα κεφάλαιο επικαιρότητας. Άνοιξε, διά της πλαγίας οδού, μια παλιά πληγή που η Αριστερά έχει μετατρέψει σε διαχρονικό πολιτικό «φετίχ»: τη ρητορική περί «κρυμμένου πλούτου» και «προνομιούχων που φοροδιαφεύγουν».

Από το 2015, η συζήτηση για τις θυρίδες δεν υπήρξε ποτέ πραγματικά τεχνική ή φορολογική. Υπήρξε βαθιά ιδεοληπτική. Η αφήγηση που καλλιεργήθηκε συστηματικά από κόμματα της αντιπολίτευσης, αλλά και από μερίδα των ΜΜΕ, παρουσίαζε τις τράπεζες ως «κρησφύγετα» χρυσού και μετρητών που ανήκαν σε επιχειρηματίες, γιατρούς και πολιτικούς, οι οποίοι είχαν «κρύψει» το εισόδημά τους από την εφορία. Η πραγματικότητα, ωστόσο, ήταν πιο πεζή: η πανικός του 2015 έκανε χιλιάδες πολίτες να σπεύσουν να αποσύρουν μετρητά και πολύτιμα αντικείμενα, όχι για να φοροδιαφύγουν, αλλά από φόβο για την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος. Η μετατροπή αυτού του φόβου σε πολιτικό αφήγημα «πολέμου κατά της διαπλοκής» ήταν το πρώτο μεγάλο λάθος που παγιώθηκε ως αλήθεια.

Το δεύτερο, εξίσου σημαντικό, είναι η επιμονή στην προβολή των θυρίδων ως του κατεξοχήν πεδίου φορολογικής δικαιοσύνης. Σε μια χώρα όπου η φοροδιαφυγή συντελείται κυρίως μέσω off shore εταιρειών, εικονικών τιμολογίων και αδήλωτων εισοδημάτων από ελεύθερα επαγγέλματα, η εστίαση στις φυσικές θυρίδες είναι τουλάχιστον αναχρονιστική. Η στοχοποίησή τους εξυπηρέτησε επικοινωνιακά την ανάγκη για «ορατούς εχθρούς», αλλά απέτυχε να φέρει στο φως τα πραγματικά δίκτυα φοροαποφυγής. Έτσι, το «φετίχ» παρέμεινε ζωντανό: κάθε φορά που η επικαιρότητα φέρνει στο προσκήνιο έρευνες ή συλλήψεις, το αφήγημα αναβιώνει, ανεξαρτήτως αποτελέσματος.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι θυρίδες δεν είναι άνοιγμα φορολογικού παραδείσου, αλλά θεσμοθετημένο τραπεζικό προϊόν με συγκεκριμένους κανόνες και έλεγχο από τις αρχές όταν υπάρχουν υπονοιών.
• Η ρητορική περί «θησαυρών στις θυρίδες» από το 2015 έως σήμερα έχει διαψευστεί πολλαπλώς, καθώς οι έλεγχοι που έγιναν δεν έφεραν στο φως τα αναμενόμενα δισεκατομμύρια.
• Η πολιτική εκμετάλλευση του θέματος λειτουργεί ως αντιπερισπασμός από τις πραγματικές αιτίες της φοροδιαφυγής, που βρίσκονται στη γραφειοκρατία και τις νομοθετικές παθογένειες.

Γιατί έχει σημασία: Η διατήρηση αυτού του μύθου για 11 ολόκληρα χρόνια δεν είναι αθώα. Αποκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική αδυναμία: την κενή ρητορική που υποκαθιστά την ουσιαστική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος. Όσο η συζήτηση παραμένει εγκλωβισμένη στο συμβολικό πεδίο των θυρίδων, τόσο το πραγματικό πρόβλημα της φοροδιαφυγής – αυτό που χάνεται σε ψηφιακές συναλλαγές και offshore δομές – θα παραμένει στο απυρόβλητο. Η κοινωνία οφείλει να απαιτήσει επιτέλους μια σοβαρή, τεκμηριωμένη και όχι ιδεοληπτική προσέγγιση, αλλιώς θα συνεχίσει να τρέφεται με φαντάσματα για άλλα δέκα χρόνια.