Ανησυχία Κομισιόν για την κατάσταση με τα άτομα ΛΟΑΤΚΙ+ στην Τουρκία: «Θεμελιώδης αξία ο σεβασμός των δικαιωμάτων»

Lead: Την έντονη ανησυχία της για την επιδείνωση της κατάστασης των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Τουρκία εξέφρασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υπογραμμίζοντας ότι ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελεί αδιαπραγμάτευτη αξία της Ένωσης. Η τοποθέτηση του εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης πίεσης κατά της κοινότητας στη γειτονική χώρα, με τις Βρυξέλλες να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την κατεύθυνση που ακολουθεί η Άγκυρα.

Η δήλωση της Κομισιόν δεν αποτελεί απλή διπλωματική παρατήρηση. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανησυχίας για την υποχώρηση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, ζήτημα που παραμένει κεντρικό στην ατζέντα των ευρωτουρκικών σχέσεων παρά το πάγωμα της ενταξιακής διαδικασίας. Ο εκπρόσωπος της ΕΥΕΔ τόνισε ότι «ο στιγματισμός και οι διακρίσεις έρχονται σε αντίθεση με τις αξίες της Ένωσης», στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις.

Το τελευταίο διάστημα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και διεθνείς φορείς καταγγέλλουν αυξημένες επιθέσεις, περιορισμούς σε εκδηλώσεις και ρητορική μίσους κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στην Τουρκία. Η κυβέρνηση Ερντογάν έχει υιοθετήσει κατά καιρούς σκληρή στάση απέναντι στην κοινότητα, ενώ οι Pride πορείες έχουν απαγορευτεί επανειλημμένα με το πρόσχημα της δημόσιας τάξης. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ζήτημα δεν είναι περιθωριακό: συνδέεται άμεσα με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και την προστασία των μειονοτήτων, στοιχεία που παραμένουν προαπαιτούμενα για οποιαδήποτε πρόοδο στις σχέσεις με την Άγκυρα.

Η στάση της Κομισιόν καταδεικνύει ότι τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων έχουν αναχθεί σε δείκτη συμμόρφωσης με τις ευρωπαϊκές αξίες. Παράλληλα, όμως, εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των δηλώσεων, δεδομένης της περιορισμένης επιρροής της ΕΕ στην τουρκική εσωτερική πολιτική. Η Άγκυρα, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει τέτοιες τοποθετήσεις ως παρέμβαση στα εσωτερικά της, εντείνοντας την απόσταση.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η Κομισιόν χαρακτήρισε τον στιγματισμό και τις διακρίσεις κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων ασύμβατες με τις αξίες της ΕΕ.
• Οι δηλώσεις εντάσσονται στην ευρύτερη ανησυχία για υποχώρηση του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία.
• Το ζήτημα συνδέεται με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και την προστασία των μειονοτήτων, βασικά προαπαιτούμενα για την ευρωτουρκική συνεργασία.

Γιατί έχει σημασία: Η τοποθέτηση της Επιτροπής υπενθυμίζει ότι τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων δεν είναι δευτερεύον ζήτημα αλλά κεντρικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ταυτότητας. Σε μια περίοδο που οι σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας δοκιμάζονται σε πολλά μέτωπα, η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων παραμένει αδιαπραγμάτευτη προϋπόθεση για οποιαδήποτε ουσιαστική συνεργασία. Η στάση των Βρυξελλών στέλνει μήνυμα ότι η σιωπή απέναντι στις διακρίσεις δεν είναι επιλογή.