Ένα γλωσσάρι για τη διεθνή αργκό των αρχιτεκτόνων | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η αρχιτεκτονική δεν είναι μόνο σχέδια, μπετόν και γυαλί. Είναι και μια γλώσσα — κλειστή, γεμάτη κωδικούς, συντομογραφίες και ιδιωματισμούς που δύσκολα αποκωδικοποιεί ο μη μυημένος. Για αυτή ακριβώς τη «γλώσσα της πιάτσας» του σύγχρονου αρχιτεκτονικού κόσμου θα μιλήσει αύριο στην Αθήνα ο Ολλανδός αρχιτέκτονας και συγγραφέας Reinier de Graaf, σε μια εκδήλωση που υπόσχεται να αποκαλύψει τι κρύβεται πίσω από τις λέξεις που χρησιμοποιούν καθημερινά οι επαγγελματίες του κλάδου.

Ο Reinier de Graaf, στέλεχος του διάσημου γραφείου OMA και συγγραφέας του βιβλίου «Architect, Verb», έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς του στην αποδόμηση της επαγγελματικής ρητορικής των αρχιτεκτόνων. Η θέση του είναι σαφής: πίσω από όρους όπως «βιωσιμότητα», «ευελιξία», «πλαισιοποίηση» ή «αστική ανάπλαση» κρύβονται συχνά ασαφείς έννοιες, εμπορικές σκοπιμότητες ή ακόμη και κενά περιεχομένου. Πρόκειται για ένα λεξιλόγιο που λειτουργεί ταυτόχρονα ως εργαλείο συνεννόησης αλλά και ως μέσο απόκτησης κύρους και επαγγελματικής ταυτότητας.

Η ανάλυση του de Graaf δεν είναι απλή γλωσσολογική άσκηση. Αγγίζει τον πυρήνα του τρόπου με τον οποίο παράγεται το δομημένο περιβάλλον. Όταν ένας αρχιτέκτονας μιλά για «ευέλικτους χώρους», συχνά εννοεί χώρους που μπορούν να πωληθούν ή να ενοικιαστούν με διαφορετικούς τρόπους. Όταν μιλά για «τοπική ταυτότητα», μπορεί να νομιμοποιεί την υποβάθμιση της αρχιτεκτονικής ποιότητας στο όνομα της παράδοσης. Η αργκό, λοιπόν, δεν είναι αθώα: διαμορφώνει αποφάσεις, επηρεάζει πολιτικές και καθορίζει τι τελικά χτίζεται.

Στην ελληνική πραγματικότητα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η χώρα μας περνά μια περίοδο έντονων αστικών μετασχηματισμών, από τα μεγάλα έργα ανάπλασης μέχρι τις ιδιωτικές επενδύσεις σε κατοικίες και τουριστικά καταλύματα. Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται στα δημόσια έργα και στις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων συχνά λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού, αποκρύπτοντας συμφέροντα και συμβιβασμούς. Η συζήτηση για τη γλώσσα των αρχιτεκτόνων είναι, στην πραγματικότητα, συζήτηση για τη διαφάνεια και τη λογοδοσία στον σχεδιασμό του χώρου.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο Reinier de Graaf είναι συνεργάτης του γραφείου OMA και συγγραφέας του βιβλίου «Architect, Verb», όπου αναλύει κριτικά το επαγγελματικό λεξιλόγιο των αρχιτεκτόνων.
• Η ομιλία του στην Αθήνα επικεντρώνεται στη «γλώσσα της πιάτσας» — δηλαδή στους όρους που χρησιμοποιούν καθημερινά οι αρχιτέκτονες και στο πώς αυτοί επηρεάζουν τον σχεδιασμό και τις αποφάσεις.
• Η εκδήλωση πραγματοποιείται σε μια περίοδο έντονης αστικής ανάπτυξης στην Ελλάδα, γεγονός που καθιστά τη συζήτηση για τη γλώσσα του σχεδιασμού άμεσα επίκαιρη.

Γιατί έχει σημασία: Η αρχιτεκτονική αργκό δεν είναι ένα αθώο παιχνίδι λέξεων. Είναι το εργαλείο με το οποίο νομιμοποιούνται αποφάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας: από την τιμή του ενοικίου μέχρι την ποιότητα του αέρα που αναπνέουμε. Όταν οι πολίτες κατανοήσουν το λεξιλόγιο των αρχιτεκτόνων, μπορούν να ασκήσουν πιο ουσιαστικό έλεγχο στον τρόπο που χτίζεται η πόλη τους. Η αυριανή ομιλία του de Graaf στην Αθήνα δεν αφορά μόνο τους ειδικούς — αφορά όλους όσους ζουν, εργάζονται και κινούνται σε ένα δομημένο περιβάλλον που διαρκώς αλλάζει.