Ευρώπη – Καναδάς: Friends with benefits | Οικονομία στο LivePress.gr

Lead: Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς δεν παντρεύτηκαν ποτέ με όρους πλήρους οικονομικής ολοκλήρωσης. Δεν συμβιώνουν καν με την έννοια μιας τελωνειακής ένωσης. Έχουν όμως κάτι πιο πρακτικό: μια σχέση «friends with benefits», όπου κάθε πλευρά υπολογίζει ψύχραιμα το όφελος, χωρίς δεσμεύσεις που θα προκαλούσαν πολιτικό κόστος. Η Συνολική Οικονομική και Εμπορική Συμφωνία (CETA) είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της λογικής, και η εφαρμογή της στην πράξη δείχνει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει μια σχέση όταν στηρίζεται σε αμοιβαία συμφέροντα και όχι σε ιδεολογικά αφηγήματα.

Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν το CETA είναι «καλό» ή «κακό» στη θεωρία, αλλά αν αποδίδει. Τα στοιχεία της προσωρινής εφαρμογής από το 2017 δείχνουν αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών προς τον Καναδά σε βασικούς κλάδους, όπως τα μηχανήματα, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα αγροδιατροφικά είδη. Παράλληλα, ο Καναδάς κέρδισε πρόσβαση σε μια αγορά 450 εκατομμυρίων καταναλωτών, χωρίς να παραχωρήσει τον έλεγχο της γεωργίας ή των δημόσιων υπηρεσιών του. Η σχέση λειτουργεί επειδή είναι ρηχή όπου χρειάζεται και βαθιά όπου συμφέρει: δηλαδή, ακριβώς το αντίθετο από μια ιδεολογική ένωση.

Το πραγματικό στοίχημα είναι γεωπολιτικό. Με τις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείπουν σταδιακά τον ρόλο του εγγυητή του πολυμερούς εμπορίου και την Κίνα να διεκδικεί χώρο, η Ευρώπη χρειάζεται εταίρους που μοιράζονται κανόνες, όχι απλώς συμφέροντα. Ο Καναδάς, με τους ίδιους περίπου κανόνες ανταγωνισμού, τα ίδια πρότυπα προστασίας δεδομένων και μια σταθερή νομική παράδοση, είναι ο ιδανικός «φίλος» για μια σχέση που δεν απαιτεί ακόμα γάμο. Το μειονέκτημα είναι προφανές: χωρίς θεσμική δέσμευση, κάθε κρίση — από τα αεροπορικά επιδόματα άνθρακα μέχρι τις διαφορές για τα γεωργικά πρότυπα — μπορεί να μετατραπεί σε δοκιμασία αντοχής.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η CETA εφαρμόζεται προσωρινά εδώ και χρόνια, αλλά δεν έχει κυρωθεί από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, γεγονός που κρατά τη σχέση σε καθεστώς δοκιμής.
• Οι ευρωπαϊκές εξαγωγές προς τον Καναδά έχουν αυξηθεί, αλλά το έλλειμμα εμπιστοσύνης παραμένει σε ευαίσθητους τομείς όπως η γεωργία και τα δικαιώματα των επενδυτών.
• Η σχέση ΕΕ – Καναδά λειτουργεί ως πρότυπο για άλλες «ήπιες» εμπορικές συμφωνίες, σε μια εποχή που οι μεγάλες συμμαχίες γίνονται πολιτικά τοξικές.

Γιατί έχει σημασία: Η Ευρώπη – Καναδάς δεν είναι ένα ερωτικό ειδύλλιο, αλλά ένα συμβόλαιο συμφέροντος. Και αυτό ακριβώς το καθιστά ανθεκτικό. Σε έναν κόσμο όπου οι ιδεολογικές συμμαχίες καταρρέουν, η σχέση που μετριέται με αριθμούς, όχι με όρκους, μπορεί να αποδειχθεί πιο σταθερή από πολλούς γάμους.