Η ΕΕ εξετάζει σχέδιο στα πρότυπα του ΝΑΤΟ για την αντιμετώπιση των ρωσικών υβριδικών απειλών

Lead: Σε μια κίνηση που σηματοδοτεί τη βαθύτερη θεσμική μετατόπιση της ευρωπαϊκής άμυνας, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες για να εξετάσουν πρόταση της Κομισιόν που θα θεσπίζει Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας, εμπνευσμένο από τη λογική του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ. Στόχος είναι η ταχύτερη και συντονισμένη αντίδραση σε ρωσικές υβριδικές επιθέσεις, από κυβερνοεπιθέσεις και δολιοφθορές υποδομών έως εκστρατείες παραπληροφόρησης.

Η πρόταση έρχεται σε μια συγκυρία όπου οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναγνωρίζουν ότι οι παραδοσιακές δικλείδες ασφαλείας δεν επαρκούν για απειλές που βρίσκονται κάτω από το κατώφλι της ένοπλης σύγκρουσης. Το Πρωτόκολλο δεν προβλέπει αυτόματη στρατιωτική απάντηση, όπως το Άρθρο 5, αλλά δημιουργεί έναν μηχανισμό ενεργοποίησης πολιτικών, οικονομικών και τεχνολογικών αντιμέτρων εντός προκαθορισμένων χρονικών ορίων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ενεργοποίηση θα απαιτεί πολιτική απόφαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με δυνατότητα ταχείας διαβούλευσης μέσω μόνιμων αντιπροσώπων. Κρίσιμο στοιχείο είναι η δημιουργία κοινού ταμείου για την αποκατάσταση ζημιών σε ενεργειακές και τηλεπικοινωνιακές υποδομές, καθώς και η ενίσχυση της υπηρεσίας κυβερνοασφάλειας της ΕΕ. Οι χώρες της Βαλτικής και η Πολωνία πιέζουν για πιο δεσμευτικό κείμενο, ενώ χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία εκφράζουν επιφυλάξεις για την αυτόματη ενεργοποίηση. Παράλληλα, η Κομισιόν επιδιώκει να καλύψει το κενό ανάμεσα στις κυρώσεις και στη στρατιωτική αποτροπή, εντάσσοντας το Πρωτόκολλο στη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική άμυνας. Το ερώτημα που παραμένει είναι κατά πόσο τα κράτη-μέλη είναι έτοιμα να εκχωρήσουν έναν βαθμό κυριαρχίας στην απόφαση ενεργοποίησης, κάτι που θυμίζει τις δύσκολες διαπραγματεύσεις για την κοινή ευρωπαϊκή άμυνα εδώ και δεκαετίες.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Το Πρωτόκολλο Έκτακτης Ασφάλειας δεν προβλέπει αυτόματη στρατιωτική απάντηση, αλλά ταχύ συντονισμό πολιτικών και οικονομικών αντιμέτρων.
• Η ενεργοποίησή του θα απαιτεί πολιτική απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με πιθανή ταχεία διαδικασία μέσω μόνιμων αντιπροσώπων.
• Προβλέπεται κοινό ταμείο αποκατάστασης υποδομών και ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας, με τις χώρες της Βαλτικής να πιέζουν για δεσμευτικότερες ρήτρες.

Γιατί έχει σημασία: Η συζήτηση στις Βρυξέλλες δεν αφορά απλώς ένα ακόμη τεχνικό κείμενο. Σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη λογική της προαιρετικής συνεργασίας σε μια αρχιτεκτονική υποχρεωτικής αλληλεγγύης απέναντι σε υβριδικές απειλές. Αν υιοθετηθεί, η ΕΕ θα αποκτήσει για πρώτη φορά ένα εργαλείο ταχείας αντίδρασης που λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, χωρίς να το υποκαθιστά. Το στοίχημα είναι αν τα κράτη-μέλη θα μετατρέψουν την κοινή απειλή σε κοινή δράση ή αν θα παραμείνουν σε διακηρύξεις. Η απάντηση θα κριθεί τους επόμενους μήνες, με τις ρωσικές υβριδικές επιχειρήσεις να μην περιμένουν.