Ασυνέπεια κανόνων | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Η συζήτηση για το ποιος, πότε και πώς στερείται το δικαίωμα του εκλέγεσθαι δεν διεξάγεται στην Ελλάδα ως ζήτημα αρχών σε ουδέτερο χρόνο· προκύπτει πάντοτε ως συγκυρία. Το ερώτημα δεν τίθεται στο κενό, αλλά στη σκιά συγκεκριμένων υποθέσεων και πολιτικών συσχετισμών, γεγονός που αποκαλύπτει ένα διαρκές έλλειμμα θεσμικής συνέπειας.

Το πρόβλημα δεν είναι απλώς νομικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Όταν το ζήτημα της στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων ενεργοποιείται επιλεκτικά, ανάλογα με το ποιος βρίσκεται στο στόχαστρο, τότε η ίδια η έννοια του κράτους δικαίου υπονομεύεται εκ των έσω. Η αρχή της ισότητας απέναντι στον νόμο απαιτεί σταθερούς κανόνες, ανεξάρτητους από πρόσωπα, συγκυρίες ή επικοινωνιακές ανάγκες. Στην πράξη, ωστόσο, παρατηρείται το αντίθετο: η συζήτηση ανοίγει όταν εξυπηρετεί πολιτικές σκοπιμότητες και σιωπά όταν θα μπορούσε να δημιουργήσει ενοχλήσεις.

Η ασυνέπεια αυτή έχει δύο όψεις. Αφενός, δεν υπάρχει πάγια στάση απέναντι σε ένα θεμελιώδες ζήτημα άμυνας της δημοκρατίας, όπως είναι η προστασία του πολιτεύματος από όσους έχουν καταδικαστεί για σοβαρά αδικήματα. Αφετέρου, η εκάστοτε ρύθμιση μοιάζει ραμμένη στα μέτρα συγκεκριμένων περιπτώσεων, με αποτέλεσμα να χάνει την κανονιστική της ισχύ και να εκτίθεται σε κριτική για εργαλειοποίηση της Δικαιοσύνης. Όταν ο νόμος αλλάζει ανάλογα με το πολιτικό σκηνικό, παύει να είναι νόμος με την έννοια της γενικής και απρόσωπης εφαρμογής· γίνεται εργαλείο.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι μόνο τι προβλέπει ο νόμος, αλλά αν εφαρμόζεται με τους ίδιους όρους για όλους. Η αξιοπιστία του πολιτικού συστήματος εξαρτάται από την ικανότητά του να θεσπίζει σταθερούς κανόνες και να τους τηρεί απαρέγκλιτα, ακόμη κι όταν αυτό βολεύει ή ενοχλεί. Η συζήτηση για το εκλέγεσθαι δεν μπορεί να είναι ευκαιριακή· οφείλει να είναι διαρκής, θεσμική και αποδεσμευμένη από μικροπολιτικούς υπολογισμούς.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων στην Ελλάδα ρυθμίζεται κατά περίπτωση, χωρίς σταθερό πλαίσιο αρχών.
• Η συζήτηση ενεργοποιείται συνήθως ως αντίδραση σε συγκεκριμένα γεγονότα και όχι ως προληπτική θεσμική πρωτοβουλία.
• Η επιλεκτική εφαρμογή των κανόνων υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και στους θεσμούς.

Γιατί έχει σημασία: Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από όσους παραβιάζουν τους κανόνες, αλλά και από εκείνους που τους εφαρμόζουν άνισα. Αν το δικαίωμα του εκλέγεσθαι γίνεται πεδίο πολιτικής σκοπιμότητας, τότε η ίδια η λαϊκή κυριαρχία τίθεται εν αμφιβόλω. Η ανάγκη για σταθερούς, διαφανείς και απρόσωπους κανόνες δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια· είναι συνθήκη για την αξιοπιστία του πολιτεύματος.