Γιατί οι μέρες φαίνονται συντομότερες καθώς μεγαλώνουμε, σύμφωνα με την επιστήμη | Επικαιρότητα στο LivePress.gr

Lead: Πόσες φορές δεν έχουμε αναφωνήσει πως «ο χρόνος περνάει απίστευτα γρήγορα»; Το φαινόμενο δεν είναι απλώς μια νοσταλγική διαπίστωση των μεγαλύτερων, αλλά ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο γεγονός που απασχολεί εδώ και δεκαετίες νευροεπιστήμονες και ψυχολόγους. Καθώς τα χρόνια περνούν, οι εβδομάδες μοιάζουν να συμπιέζονται και οι μήνες να κυλούν σαν μέρες. Η εξήγηση κρύβεται στον τρόπο που ο εγκέφαλός μας επεξεργάζεται τον χρόνο, στη μνήμη και στην αναλογία των νέων εμπειριών προς τις οικείες.

Σύμφωνα με έρευνες που επικαλείται το ρεπορτάζ του Βήματος, ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν μετρά τον χρόνο σαν ρολόι. Αντιλαμβάνεται τη διάρκεια μέσα από τον αριθμό των νέων, ξεχωριστών γεγονότων που καταγράφει. Στην παιδική ηλικία, τα πάντα είναι πρωτόγνωρα: το πρώτο σχολείο, οι νέες φιλίες, τα ταξίδια. Ο εγκέφαλος δημιουργεί πυκνές, πολυάριθμες μνήμες, με αποτέλεσμα μια χρονιά να μοιάζει ατελείωτη. Στην ενήλικη ζωή, η ρουτίνα κυριαρχεί. Οι μέρες μοιάζουν μεταξύ τους, οι μνήμες είναι λιγότερες και λιγότερο έντονες, και έτσι ο χρόνος «συμπιέζεται» αναδρομικά. Πρόκειται για το λεγόμενο «φαινόμενο της αναλογικότητας»: όσο μεγαλώνουμε, ένα έτος αντιπροσωπεύει μικρότερο ποσοστό της συνολικής μας ζωής, άρα φαίνεται μικρότερο.

Παράλληλα, μελέτες νευροαπεικόνισης δείχνουν ότι ο εσωτερικός μας «μετρονόμος» επιβραδύνεται με την ηλικία. Ο μεταβολισμός των νευρώνων μειώνεται, ο ρυθμός επεξεργασίας των ερεθισμάτων πέφτει, και έτσι ο εγκέφαλος καταγράφει λιγότερα «καρέ» ανά δευτερόλεπτο. Το αποτέλεσμα είναι να νιώθουμε ότι ο εξωτερικός χρόνος τρέχει, ενώ στην πραγματικότητα ο εσωτερικός μας χρόνος επιβραδύνεται. Οι ερευνητές επισημαίνουν πως η αίσθηση αυτή εντείνεται από την έλλειψη καινοτομίας και την ψυχική κόπωση της καθημερινότητας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Ο εγκέφαλος μετρά τον χρόνο μέσα από τον αριθμό νέων εμπειριών και μνημών, όχι με απόλυτη ακρίβεια.
• Η ρουτίνα «σβήνει» τις αναμνήσεις, κάνοντας τις περιόδους να φαίνονται συντομότερες αναδρομικά.
• Η αναλογία ενός έτους προς τη συνολική ηλικία μειώνεται διαρκώς, επηρεάζοντας την αντίληψη της διάρκειας.

Γιατί έχει σημασία: Η κατανόηση του φαινομένου δεν είναι απλή επιστημονική περιέργεια. Μας δίνει ένα εργαλείο για να «επιβραδύνουμε» υποκειμενικά τον χρόνο: νέες εμπειρίες, ταξίδια, εκμάθηση δεξιοτήτων και σπάσιμο της ρουτίνας δημιουργούν πυκνότερες μνήμες. Έτσι, τα χρόνια μπορεί να μη γίνονται περισσότερα, αλλά γίνονται πιο πλούσια – και ίσως λιγότερο «γρήγορα».