Ισπανία: «Όχι της Γερουσίας στην επικύρωση της συνθήκης φιλίας με τη Γαλλία – Τι προβλέπει η συνθήκη

Lead: Η ισπανική Γερουσία απέρριψε την επικύρωση της συνθήκης φιλίας και συνεργασίας μεταξύ Ισπανίας και Γαλλίας, σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού που σκιάζει την επίσημη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στη Μαδρίτη. Το «όχι» της Άνω Βουλής, όπου πλειοψηφεί το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP), δεν ακυρώνει τη συνθήκη, αλλά εκθέτει τα όρια της κοινοβουλευτικής συναίνεσης σε μια στιγμή που η Ευρώπη επιχειρεί να προβάλει ενότητα απέναντι σε εξωτερικές πιέσεις.

Η συνθήκη, που υπεγράφη τον Μάρτιο του 2021 και είχε ήδη εγκριθεί από το ισπανικό Κογκρέσο των Αντιπροσώπων, αποτελεί το πρώτο διμερές κείμενο αυτού του τύπου μεταξύ των δύο χωρών μετά τη Συνθήκη των Πυρηναίων του 1659. Προβλέπει ενισχυμένη συνεργασία σε τομείς όπως η άμυνα, η ενεργειακή ασφάλεια, η μετανάστευση, η έρευνα και η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, με θεσμοθετημένες συνόδους κορυφής και τακτικούς μηχανισμούς διαβούλευσης. Ωστόσο, η απόρριψη από τη Γερουσία, η οποία έχει περιορισμένες αρμοδιότητες σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, λειτουργεί περισσότερο ως πολιτικό μήνυμα παρά ως νομικό εμπόδιο. Το PP, που ελέγχει την πλειοψηφία των εδρών, επικαλέστηκε ανεπαρκή διαβούλευση και ανησυχίες για την κυριαρχία σε ζητήματα όπως η ενεργειακή διασύνδεση και η διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Η κίνηση αυτή ερμηνεύεται ως προσπάθεια να ασκηθεί πίεση στην κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ, λίγες εβδομάδες πριν από τις ευρωεκλογές, αξιοποιώντας το αφήγημα της «υποχώρησης της εθνικής κυριαρχίας» έναντι της γαλλο-γερμανικής ατζέντας.

Η χρονική συγκυρία είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη. Ο Μακρόν πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στη Μαδρίτη με στόχο την ενίσχυση του άξονα Παρισίων–Μαδρίτης, ιδίως στον τομέα της ενέργειας και της άμυνας, ενόψει της γαλλικής προεδρίας της ΕΕ και των συζητήσεων για την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία. Η απόρριψη από τη Γερουσία, αν και μη δεσμευτική, υπονομεύει το πολιτικό κεφάλαιο της επίσκεψης και αναδεικνύει την εσωτερική πολιτική πόλωση στην Ισπανία. Παράλληλα, εγείρει ερωτήματα για τη σταθερότητα της ισπανικής εξωτερικής πολιτικής, καθώς η αντιπολίτευση επιχειρεί να μετατρέψει τη διπλωματία σε πεδίο κομματικής αντιπαράθεσης.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η συνθήκη δεν ακυρώνεται, καθώς η Γερουσία έχει μόνο ανασταλτικό και όχι αποφασιστικό ρόλο στην επικύρωση διεθνών συμφωνιών.
• Το Λαϊκό Κόμμα επικαλέστηκε ελλιπή ενημέρωση και ανησυχίες για την ενεργειακή και μεταναστευτική πολιτική, ενόψει των ευρωεκλογών του Ιουνίου.
• Η γαλλική προεδρία δεν έχει σχολιάσει επίσημα, αλλά διπλωματικές πηγές κάνουν λόγο για «δυσάρεστη έκπληξη» που δεν αναμένεται να επηρεάσει τη διμερή συνεργασία.

Γιατί έχει σημασία: Η απόρριψη της συνθήκης από τη Γερουσία αναδεικνύει πόσο εύθραυστη είναι η ευρωπαϊκή συναίνεση όταν η εξωτερική πολιτική εργαλειοποιείται για εσωτερικούς πολιτικούς σκοπούς. Σε μια περίοδο που η ΕΕ αναζητά στρατηγική αυτονομία και ενιαία στάση απέναντι σε παγκόσμιες προκλήσεις, η Ισπανία στέλνει μήνυμα εσωστρέφειας και διχασμού. Το επεισόδιο δεν θα ακυρώσει τη συνθήκη, αλλά υπονομεύει την αξιοπιστία της Μαδρίτης ως σταθερού εταίρου στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, την ώρα μάλιστα που η γαλλο-ισπανική σχέση επιχειρείται να αναβαθμιστεί σε στρατηγικό άξονα. Η ουσία της συνθήκης παραμένει, αλλά το πολιτικό της κύρος έχει ήδη τρωθεί.