Η Μεγάλη Εικόνα του Ενεργειακού Πολέμου: Γιατί ο πλανήτης φλέγεται – και γιατί η «πράσινη ανάπτυξη» μοιάζει ακριβό ψέμα

Lead: Ο πλανήτης βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακού συναγερμού. Τα κράτη επενδύουν δισεκατομμύρια σε ανανεώσιμες πηγές, οι εταιρείες διαφημίζουν τη μετάβαση σε ένα «καθαρό» μέλλον, κι όμως οι λογαριασμοί του ρεύματος παραμένουν υψηλοί, η Ευρώπη τρέμει στην ιδέα μιας νέας διακοπής του φυσικού αερίου και οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατρέπουν την ενέργεια σε όπλο. Το ερώτημα δεν είναι πια αν η πράσινη ανάπτυξη είναι απαραίτητη, αλλά γιατί μοιάζει τόσο ακριβή και τόσο αργή για τον μέσο πολίτη.

Η αλήθεια είναι ότι ο ενεργειακός πόλεμος δεν διεξάγεται μόνο στα χαρακώματα της Ουκρανίας ή στα στενά του Ορμούζ. Διεξάγεται στα δίκτυα ηλεκτροδότησης, στις αγορές χωρητικότητας, στις τιμές των κρίσιμων ορυκτών και στις πολιτικές αποφάσεις που καθυστερούν ή επιταχύνουν την ενεργειακή μετάβαση. Οι επενδύσεις σε ήλιο και άνεμο έχουν αυξηθεί εντυπωσιακά, αλλά η αποθήκευση ενέργειας, τα δίκτυα μεταφοράς και οι πρώτες ύλες παραμένουν το αδύναμο σημείο. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη εξακολουθεί να εξαρτάται από εισαγόμενο φυσικό αέριο, ενώ οι ΗΠΑ και η Κίνα παίζουν σκληρό παιχνίδι επιδοτήσεων και εμπορικών περιορισμών. Το αποτέλεσμα είναι μια διπλή αλήθεια: η πράσινη μετάβαση προχωρά, αλλά όχι με τον ρυθμό που θα θωράκιζε τους καταναλωτές από τις τιμές και τις γεωπολιτικές κρίσεις.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Οι παγκόσμιες επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια ξεπέρασαν τα 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2023, αλλά το μεγαλύτερο μέρος κατευθύνεται σε ώριμες αγορές και όχι σε υποδομές αποθήκευσης και δικτύων.
• Η Ευρώπη παραμένει εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις του φυσικού αερίου, καθώς οι αποθήκες γεμίζουν μεν, αλλά η ζήτηση σε περιόδους αιχμής μπορεί να εκτοξεύσει τις τιμές χονδρικής.
• Οι καταναλωτές πληρώνουν την ενεργειακή μετάβαση μέσω ρυθμιζόμενων χρεώσεων και φόρων, χωρίς να βλέπουν άμεσα οφέλη, γεγονός που τροφοδοτεί την αμφισβήτηση της «πράσινης ανάπτυξης».

Γιατί έχει σημασία: Η ενεργειακή πολιτική δεν είναι τεχνικό ζήτημα· είναι ζήτημα δημοκρατίας, κόστους ζωής και εθνικής ασφάλειας. Αν η πράσινη μετάβαση συνεχίσει να μοιάζει με ακριβό ψέμα για τα νοικοκυριά, η κοινωνική συναίνεση θα καταρρεύσει και μαζί της η δυνατότητα της Ευρώπης να σταθεί αυτόνομα απέναντι σε κάθε νέο ενεργειακό εκβιασμό. Η μεγάλη εικόνα δεν είναι αισιόδοξη ούτε καταστροφική· είναι προειδοποιητική.