Σφυροκόπημα στα ομόλογα: Στα υψηλότερα επίπεδα από το 2007 οι αποδόσεις – Πώς «πνίγουν» κυβερνήσεις και νοικοκυριά

Lead: Νέο κύμα μαζικών πωλήσεων σαρώνει την παγκόσμια αγορά ομολόγων, εκτινάσσοντας τις αποδόσεις στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαεπτά ετών. Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς τίτλου έχει σκαρφαλώσει πάνω από το ψυχολογικό όριο του 5%, επίπεδο που είχε να παρατηρηθεί από το μακρινό 2007, ενώ ανάλογη πίεση δέχονται τα ευρωπαϊκά κρατικά χαρτιά. Πρόκειται για μια εξέλιξη που μετατρέπει το κόστος δανεισμού σε βραχνά για κυβερνήσεις και νοικοκυριά, την ώρα που το πετρέλαιο ακριβαίνει ξανά και οι φόβοι για παρατεταμένο πληθωρισμό επιστρέφουν στο προσκήνιο.

Η αναταραχή δεν είναι τυχαία. Οι επενδυτές τιμολογούν πλέον ένα σενάριο στο οποίο οι κεντρικές τράπεζες θα διατηρήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο διάστημα από ό,τι αρχικά ανέμεναν, καθώς ο πληθωρισμός αποδεικνύεται ανθεκτικός και οι δημοσιονομικές ανάγκες των κρατών διογκώνονται. Η αυξημένη προσφορά κρατικών ομολόγων, σε συνδυασμό με τη μείωση των αγορών από τις κεντρικές τράπεζες, δημιουργεί συνθήκες υπερπροσφοράς που πιέζει ανοδικά τις αποδόσεις. Παράλληλα, η άνοδος της τιμής του πετρελαίου λειτουργεί ως πρόσθετη πληθωριστική πίεση, ενισχύοντας τις προσδοκίες για «υψηλότερα για μεγαλύτερο διάστημα» επιτόκια.

Για τις κυβερνήσεις, το αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης του χρέους σημαίνει λιγότερο δημοσιονομικό χώρο για επενδύσεις και κοινωνικές παροχές, ενώ αυξάνει τον κίνδυνο αναταραχής στις πιο ευάλωτες οικονομίες της ευρωζώνης. Για τα νοικοκυριά, η μετάδοση είναι άμεση: στεγαστικά δάνεια, καταναλωτικές πιστώσεις και επιχειρηματικά δάνεια γίνονται ακριβότερα, συμπιέζοντας το διαθέσιμο εισόδημα και την κατανάλωση. Την ίδια στιγμή, οι τράπεζες ενδέχεται να περιορίσουν τη χορήγηση πιστώσεων, επιβραδύνοντας περαιτέρω την οικονομική δραστηριότητα.

Τι πρέπει να γνωρίζετε:

• Η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου ξεπέρασε το 5%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007, με ανάλογες πιέσεις στα ευρωπαϊκά κρατικά χαρτιά.
• Οι κεντρικές τράπεζες αναμένεται να διατηρήσουν υψηλά επιτόκια, καθώς ο πληθωρισμός παραμένει ανθεκτικός και η τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει ξανά.
• Το αυξημένο κόστος δανεισμού πλήττει τόσο τα κρατικά ταμεία όσο και τα νοικοκυριά, μέσω ακριβότερων στεγαστικών και καταναλωτικών δανείων.

Γιατί έχει σημασία: Το σφυροκόπημα στα ομόλογα δεν είναι μια απομονωμένη χρηματοπιστωτική είδηση. Αποτελεί σήμα ότι η εποχή του φθηνού χρήματος έχει οριστικά παρέλθει και ότι η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται σε μια φάση όπου το κόστος του χρέους θα καθορίζει τις επιλογές κρατών, επιχειρήσεων και πολιτών. Αν οι αποδόσεις παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα, οι συνέπειες για την ανάπτυξη, τη δημοσιονομική σταθερότητα και την κοινωνική συνοχή θα είναι βαθιές και διαρκείς.